CANÖREN İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Ltd. Şti. | www.canorenosgb.com

Herkesin Bilmesi Gereken İlkyardım Uygulamaları

Herkesin bazı temel ilkyardım bilgilerine sahip olması toplum sağlığı için çok önemlidir; çünkü her an kendimiz veya çevremizdeki kişiler kaza geçirebilir veya başlarına kötü bir şey gelebilir. Bu gibi durumlarda ambulansın gelmesini beklemek veya hastaneye gitmek, çok büyük vakit kaybı olabilir. Bu sebeple hastanın iyileşmesi gecikebilir veya hastanın ölümüne yol açabilir.

   İlkyardımda bulunurken hastanın ne durumda olduğundan emin olmadığımız için ilaç kullanmamalıyız ve eğer hastanın sağlığını kötü etkileyecek bir yerinde kırık olduğundan şüpheleniyorsak onu hareket ettirmemeliyiz. Kısacası ilkyardım uygularken hastaya daha fazla zarar vermemek önceliğimiz olmalıdır.

   Heimlich manevrası, suni solunum, rentek manevrası, kalp masajı, turnike, pansuman, bayılma için ilkyardım, yanık olduğu zaman müdahale ve kırık ve çıkığa müdahale başlıca bilinmesi gereken ilkyardım uygulamalarıdır.

Heimlich Manevrası

   Solunum yolu tıkanıklarında uygulanması gereken en etkili yardım uygulamalarından birisi heimlich manevrasıdır. Eğer öksürerek tıkanan isim çıkartılamıyorsa, heimlich manevrası uygulanmalıdır. Heimlich manevrasını uygulamak için hastanın ayakta veya oturuyor pozisyonda olması gerekir. Hastaya arkadan sarılıp bir elin başparmağı midesinin üstüne gelecek şekilde yumruk yapılır ve diğer elimiz ile kavranır. Daha sonra yumruk yaptığımız eli, içe ve yukarı olacak şekilde 5-6 kez kuvvetli bir şekilde kendimize doğru çekip hastanın solunum yolunu tıkayan isim çıkartılmaya çalışılır.

Suni Solunum

   Hastalık veya bir kaza sonucunda kişinin solunumu durabilir ve nefes alamayabilir. Beyne 5-10 dakika oksijen gitmemesi durumunda beyinde kalıcı hasar oluşabilir hatta beyin ölümü gerçekleşebilir. Bu sebeple suni solunumun nasıl yapıldığını bilmek hayati bir önem taşır.

   Suni solunum yapılacak kişinin öncelikle nefes alıp alamadığına bakılır. Suni solunum yapılacak kişinin nefes aldığını fark edersek, yaralıya yapay solunum yapılmamalıdır. Böyle bir hataya düşmemek için, suni solunum yapmadan önce hastanın göğüs hareketlerini izlemeli, nefes alıp verişini dinlemeli veya yaralının ağzına cam yaklaştırarak camın buğulanıp buğulanmadığını bakılmalıdır.

   Eğer yaralı nefes almıyorsa, öncelik olarak suni teneffüs yapılarak akciğerlerine hava gönderilmelidir. Suni teneffüs yaparken yaralının çenesi yukarı kaldırılır ve nefesin doğrudan akciğerlerine gitmesi için burun delikleri sıkılarak kapatılır. Burun delikleri kapatılmadığı takdirde suni teneffüs bir işe yaramayacaktır. Burun delikleri kapatıldıktan sonra, derin bir soluk alınıp yaralıya ağızdan nefes verilir. Bir yandan da yaralının göğsünün yükselip yükselmediği kontrol edilir. Göğüs yükselmiyorsa, solunum yolunu tıkayan bir cisim yüzünden nefes alamıyor olabilir.

Rentek Manevrası

   Trafik kazalarında araç içinde sıkışan yaralıları, omuriliğine zarar vermeden çıkarmak yaralı için hayati önem taşır. Omuriliğine zarar gelen yaralının kalıcı olarak sakatlı yaşama ya da fazla zarar gördüğü için hayatını kaybetme riski vardır. Rentek manevrası sayesinde, yararlının omurgası sabit tutularak araç içinden çıkarılabilir.

   Araç içinde sıkışan yaralının omuzlarına hafifçe dokunarak bilinci kontrol edilir ve solunumu gözlemlenir. Daha sonra ayaklarının pedala sıkışıp sıkışmadığına bakılır ve emniyet kemeri açılır. Böylece hastanın araç içerisinden çıkmasını engelleyecek ya da zorlaştıracak bir durum varsa ortadan kaldırılır. Bu yapıldıktan sonra, bize yakın olan kolunu koltuk altına sokma diğer elini ise pantolon kemerinin içine sokup elleri sabitlemeliyiz. Başının iki elimizle sıkıştırarak başının hareket etmesini önleyerek ve yanağımızı da yanağına dayayıp destek yaparak yaralıyı arabadan çıkartmalıyız.

Kalp Masajı

   Kalp masajı, en önemli ve aynı zamanda uygulaması en zor ilkyardım uygulamaları arasındadır. Kalp masajı yapmayı bilmeyen ve yeterince tecrübeli olmayan kişilerin kalp masajı yapması tehlikelidir; çünkü hastanın göğsüne fazla baskı yapıp kalbinde soruna yol açabilir.

   Kalbi duran kişiye, kalbinin tekrar atmasını sağlamak amacıyla kalp masajı yapılır. Kalp masajı, kalbin vücuttaki kan dolaşımını sağlaması açısından çok önemlidir. Kan dolaşımının yanı sıra iç organlara ve en önemlisi beyne oksijen gitmesi için, kalp masajıyla birlikte suni solunum da yapılmalıdır. Bu olmadığı takdirde kısa süre içersinde kişinin ölümüne sebep olur.

Turnike

   Kazalarda uzuv kopmaları ve atardamar kesilmesi gibi durumları kan kaybı nedeniyle kısa sürede ölüm gerçekleşebilir. Bu durumu önlemek için turnike yapılmalıdır.

  Turnike kan dolaşımını durdurup organların kan kaybından dolayı doku zararı görmelerine neden olabileceği için gerekmedikçe yapılmamalıdır. Eğer kanaması olan yaralının kanamasının durdurulup diğer yaralılarla ilgilenilmesi gerekiyorsa, yaralının, sağlık kuruluşuna varması uzun sürecekse ve yaralıda uzuv kopması varsa turnike uygulanılır.

   Turnike uygularken kanayan damarın hemen üstünde bir baskı noktası bulunup sert bir bez vb. madde ile sarılarak düğüm atılmalıdır. Bu sayede kanama engellenmiş olur. Organlara kan dolaşımını sağlamak için 10-15 dakika aralıkla bez açılıp kan dolaşımı sağlanmalıdır.

Pansuman

   Günlük hayatta en sık ihtiyaç duyduğumuz ilkyardım tekniği pansumandır. Genel olarak yaraları tedavi etmekte kullanıldığı için, kendimize de uygulayabiliriz. Pansuman sayesinde açık yaraları, mikroplardan temizleyip koruyabiliriz. Böylece açık yaralar, çabuk, iyi ve iz kalmadan iyileşebilir.

Bayılma

   Bayılma, çeşitli nedenlerden dolayın kişinin geçici olarak bilincini kaybetmesi durumudur. Bu kişinin solunumu durmaz ama bilinci kapalıdır.

   Bayılan kişi sırt üstü yatırılır ve bacakları 30 cm yukarı kaldırılır. Ağzı açılıp dilinin solunum almasını engelleyip engellemediğine bakılır. Daha sonra rahat nefes alabilmesi için kalabalık uzaklaştırılmalı ve baygınlık geçiren kişinin rahatlaması için onu sıkan giysiler açılmalıdır.

   Bayılan kişinin bilinci kapalı olduğu için bu kişilere tokat atmak, sarsmak, yüzüne su dökmek, kolaya veya soğan koklatmak fayda sağlamaz.

Yanık

   Yanıklar, etkilerine göre 3 sınıfa ayrılır: 1. derece yanıklar, 2. derece yanıklar ve 3. derece yanıklar.

   1. derece yanıklarda deride hafif kızarıklık oluşur ve 2 gün içinde deri normale döner. Bu yanık türüne güneş yanığını ve sıcak bir cisme dokunulması sonucu oluşan yanıkları örnek verebiliriz. 1. derece yanıklarda oluşan bölge bol su ile en az 10 dakika kadar yıkanmalıdır. Yanık bölgeye krem sürülmemelidir. Yanık ve çevresi temiz tutulup hijyenine dikkat edilmelidir.

   2. derece yanıklar daha şiddetli yanıklardır. Bu sebeple deride su kabarcıkları oluştururlar. Oluşan bu su kabarcıkları patlatılmamalı ve temiz tutulmalıdır. Bu tip yanıklarda vücut sıvı kaybedeceğinden yanık alan büyükse vücuda su ve maden suyu içerek sıvı takviyesi yapılmalıdır.

   3. derece yani en şiddetli yanıklarda derhal ambulans çağırılmalıdır. Ambulans gelene kadar yanık üstüne temiz bir bez örtülmelidir. Yanık bölgesine diş macunu, yoğur veya çeşitli kremler sürülmemeli; yanık bölgesine doğrudan buz uygulanmamalıdır.

Kırık ve Çıkık

   Kırık veya çıkık olduğunu düşündüğümüz bölge sabitlenmelidir. Sabitlemek için tahta, karton, gazete veya kitap gibi eklemlerimizi oynatmamızı engelleyecek malzemeler kullanılabilir. Daha sonra en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.